Przepustnice to kluczowe elementy armatury przemysłowej, należące do rodziny zaworów ćwierćobrotowych. Są one powszechnie stosowane w rurociągach do skutecznego odcinania przepływu medium. Choć w teorii mogą służyć do regulacji, eksperci Akwa-Terma zalecają wykorzystywanie ich głównie w funkcji odcinającej. Częsta praca w pozycji niepełnego otwarcia może prowadzić do uszkodzenia dysku i pogorszenia właściwości uszczelniających.

Czym jest przepustnica i gdzie znajduje zastosowanie?

Przepustnice znajdują szerokie zastosowanie w wielu gałęziach przemysłu, ze szczególnym uwzględnieniem sieci wodociągowych, systemów dystrybucji wody oraz przepompowni. Ich konstrukcja sprawia, że są idealne do izolacji przepływu w instalacjach o dużych średnicach.

Główne zalety przepustnic w porównaniu do innych typów zaworów to:

• Prosta i zwarta budowa,
• Niska waga i mniejsze wymiary montażowe,
• Atrakcyjna cena zakupu,
• Wysoka prędkość uruchamiania.

Zasada działania przepustnicy

Konstrukcja przepustnicy opiera się na obrocie tarczy (dysku), która kontroluje przepływ płynu. W pozycji zamkniętej tarcza szczelnie blokuje otwór, natomiast obrót o 90 stopni ustawia ją prostopadle do kierunku przepływu, umożliwiając swobodny ruch medium.

Warto pamiętać, że przepustnice nie są pełnoprzelotowe, co odróżnia je np. od zaworów kulowych. Korpus wykonuje się zazwyczaj z wytrzymałego żeliwa sferoidalnego pokrytego powłoką epoksydową, co zapewnia doskonałą ochronę antykorozyjną. Sterowanie może odbywać się ręcznie, pneumatycznie lub elektrycznie.

Metody uruchamiania przepustnic

Sposób sterowania zaworem zależy od specyfiki aplikacji oraz wymagań technicznych instalacji:

• Napęd elektryczny: Wykorzystuje siłowniki sterowane sygnałem 4-20 mA. Idealny do precyzyjnych układów automatyki.
• Napęd pneumatyczny: Wykorzystuje sprężone powietrze. Ceniony za szybkość działania i niezawodność w aplikacjach przemysłowych.
• Napęd hydrauliczny: Stosowany tam, gdzie wymagany jest bardzo wysoki moment obrotowy (media o wysokiej lepkości, wysokie ciśnienie).
• Sterowanie ręczne: Realizowane za pomocą dźwigni (dla mniejszych średnic) lub koła ręcznego z przekładnią (dla większych zaworów). W przypadku instalacji podziemnych stosuje się specjalne wrzeciona przedłużające z nasadą kwadratową.

Kluczowe zalety i korzyści z montażu

Przepustnice oferują wymierne korzyści, szczególnie przy średnicach powyżej DN 200:

• Lekkość i kompaktowość: Znacznie mniejsza powierzchnia montażowa redukuje koszty instalacji oraz obciążenie konstrukcji wsporczych rurociągu.
• Niskie koszty konserwacji: Minimalna liczba ruchomych części ogranicza ryzyko awarii i zużycia elementów uszczelniających.
• Szybkość operacyjna: Pełne otwarcie lub zamknięcie wymaga jedynie obrotu o 90 stopni.
• Ekonomia: Prostszy proces produkcji sprawia, że przepustnice (zwłaszcza powyżej DN 300) są znacznie tańsze od zaworów zasuwowych o tych samych parametrach.

Zastosowanie w przemyśle i gospodarce wodnej

Dzięki swojej wszechstronności, przepustnice są obecne w przemyśle chemicznym, farmaceutycznym, spożywczym oraz w ochronie przeciwpożarowej i gazownictwie. Przepustnice do wody doskonale radzą sobie z cieczami zawierającymi ciała stałe (zawiesiny), a wersje wykonane ze stali nierdzewnej są niezastąpione w środowiskach agresywnych i korozyjnych.